Yapısal çelik ve alüminyum bileşen üreten her imalatçı, ürünlerini piyasaya arz edebilmek için CE işareti taşımak zorundadır. Bu işaretin arkasındaki standart ise EN 1090'dır. Bu yazıda EN 1090'ın ne olduğunu, hangi işletmeleri kapsadığını ve belgelendirme sürecinin nasıl ilerlediğini özetliyoruz.
EN 1090 serisi neyi düzenler?
EN 1090 üç ana bölümden oluşur:
- EN 1090-1: Yapısal bileşenlerin uygunluk değerlendirmesi ve CE işaretleme gereklilikleri (uyumlaştırılmış standart).
- EN 1090-2: Çelik yapıların imalat ve montajı için teknik gereklilikler.
- EN 1090-3: Alüminyum yapılar için teknik gereklilikler.
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (CPR 305/2011) kapsamında EN 1090-1 uyumlaştırılmış standart olduğu için, kapsamındaki ürünlerde CE işareti zorunludur ve bu işaret yalnızca onaylanmış kuruluş tarafından belgelendirilmiş bir fabrika üretim kontrolü (FPC) sistemine sahip imalatçılar tarafından kullanılabilir.
Uygulama sınıfları: EXC1'den EXC4'e
EN 1090-2, yapıyı kullanım amacına, yükleme türüne ve olası hasarın sonuçlarına göre dört uygulama sınıfına ayırır. Sınıf yükseldikçe kaynak kalitesi, muayene oranı, dokümantasyon ve personel yeterliliği gereksinimleri artar:
- EXC1 — tarım yapıları, basit depolar: EN ISO 3834-4, kaynak koordinatörü zorunlu değil.
- EXC2 — çoğu endüstriyel bina ve konut yapısı: EN ISO 3834-3, kaynak koordinatörü (temel/özel bilgi düzeyi) zorunlu.
- EXC3 — köprüler, stadyumlar, vinç yolları, yüksek yapılar: EN ISO 3834-2, kapsamlı bilgi düzeyinde kaynak koordinatörü (IWE/IWT), ek NDT oranları.
- EXC4 — nükleer tesisler, büyük köprüler gibi olağanüstü sonuçlu yapılar: EXC3 gerekleri + proje bazlı ek şartlar.
Belgelendirme süreci
- Kapsam belirleme: Hangi EXC sınıfında, hangi malzeme gruplarında, hangi kaynak yöntemleriyle üretim yapılacağı netleştirilir.
- Boşluk analizi: Mevcut sistem standart maddeleriyle karşılaştırılır.
- FPC sisteminin kurulması: El kitabı, prosedürler, kaynak koordinasyonu, malzeme izlenebilirliği, ekipman kalibrasyonu, muayene planları.
- Kaynak yeterlilikleri: WPQR'lar (EN ISO 15614-1), WPS'ler ve kaynakçı sertifikaları (EN ISO 9606-1) tamamlanır.
- Başlangıç tip hesabı/testi (ITC/ITT): Tasarım sorumluluğu üstlenen imalatçılar için.
- Onaylanmış kuruluş denetimi: FPC sertifikası düzenlenir; imalatçı performans beyanı (DoP) hazırlayarak CE işaretini kullanmaya başlar.
- Yıllık gözetim: Sistem canlı tutulur, kapsam değişiklikleri bildirilir.
En sık yapılan hatalar
- WPQR kapsamının üretimdeki kalınlık/malzeme aralığını karşılamaması
- Kaynakçı sertifikalarının 6 aylık onaylarının yapılmaması
- Malzeme sertifikası (EN 10204 3.1) ile döküm numarasının eşleştirilememesi
- Boyutsal toleransların (EN 1090-2 Ek B) kontrol edilmemesi
Zen Teknik olarak İzmir ve Ege Bölgesi'nde EN 1090 belgelendirme sürecinin her adımında imalatçıların yanındayız. Kapsamınızı paylaşın, süreci birlikte planlayalım.